Kilimo Wima

[12] “Miti bilioni kumi na tano hukatwa kila mwaka” - (2015) Mapping tree density at a

global scale | Nature (kama ilivyonukuliwa katika Deforestation and Forest Loss | OurWorldinData)

“FAO ya UN inakadiria kuwa hekta milioni 10 za misitu hukatwa kila mwaka” - (2020) Global Forest Resources Assessment (kama ilivyonukuliwa katika Deforestation and Forest Loss | OurWorldinData):

- Viwango vya upotevu halisi wa misitu hutajwa mara nyingi kuwa karibu hekta milioni 5 kwa mwaka: “Kati ya 2010 na 2020, upotevu halisi wa misitu duniani ulikuwa hekta milioni 4.7 kwa mwaka. Hata hivyo, viwango vya ukataji misitu vilikuwa juu zaidi.”

“Angalau robo tatu ya hili inachochewa na kilimo - kukata misitu ili kulima mazao, kufuga mifugo, na kutengeneza bidhaa kama karatasi” - Visababishi vya ukataji miti | OurWorldinData:

- Kuna makadirio kadhaa kwenye tafiti kuhusu ni sehemu gani ya ukataji miti inayochochewa na kilimo. Tofauti katika makadirio haya mara nyingi huelezwa na mitazamo tofauti kuhusu ukataji miti dhidi ya uharibifu wa misitu. Kilimo huchangia 70-80% ya ukataji miti wa kitropiki - ubadilishaji wa kudumu wa ardhi yenye misitu kuwa matumizi mengine ya ardhi. Sehemu hii hupungua kidogo uharibifu unapojumuishwa yaani kupotea kwa muda kwa misitu au kupotea kwa kudumu kwa ubora wa misitu. Noriko Hosonuma et al. (2012) wanakadiria kuwa 73% ya ukataji miti wa kitropiki huchochewa na kilimo.

Tazama hapa na hapa kwa maelezo zaidi

(Hapa kilimo kinamaanisha kilimo cha ardhini kwa uzalishaji wa chakula, hivyo hakijumuishi uvuvi, ufugaji wa viumbe majini na bidhaa zisizo za chakula)

inasema uzalishaji na matumizi ya chakula huchangia 26% ya uzalishaji wa gesi chafu duniani, kama inavyoelezwa zaidi katika mgawanyo ufuatao: 24% matumizi ya ardhi (8% kwa chakula cha watu, 16% kwa mifugo); 27% uzalishaji wa mazao; 30% mashamba ya mifugo na samaki (+1% uvuvi wa porini); 18% mnyororo wa usambazaji. Hii ni sawa na karibu 20% ya uzalishaji wa gesi chafu duniani ukiondoa uzalishaji unaohusiana na mnyororo wa usambazaji baada ya kilimo na uvuvi.

Kutoka muhtasari wa awali: “Mwaka 2015, uzalishaji wa mfumo wa chakula ulifikia Gt 18 za CO₂ sawa na hiyo kwa mwaka duniani, ukifanya 34% ya uzalishaji wote wa GHG. Mchango mkubwa zaidi ulitoka kwenye kilimo na shughuli za matumizi ya ardhi/mabadiliko ya matumizi ya ardhi (71%), huku kilichobaki kikitoka kwenye shughuli za mnyororo wa usambazaji: rejareja, usafirishaji, matumizi, uzalishaji wa mafuta, usimamizi wa taka, michakato ya viwandani na ufungashaji”.

OurWorldinData inaeleza tofauti kati ya makadirio kutoka [16] & [17]: [17] inahesabu ukataji miti wote duniani (na CO₂ inayohusishwa) kuwa unatokana na kilimo, huku ikikubali kuwa ni 80% tu ya ukataji miti husukumwa na kilimo (sehemu iliyobaki ni upanuzi wa miji). Hii inashusha makadirio yao hadi karibu 23.5% ya uzalishaji wa GHG kabla ya mnyororo wa usambazaji, ukiondoa upanuzi wa miji lakini ukijumuisha uzalishaji unaohusiana na uvuvi na baadhi ya bidhaa zisizo za chakula. [16] inatoa makadirio tofauti ya bidhaa za kilimo zisizo za chakula, ambazo kwa pamoja zingeongeza jumla yao kutoka 26 hadi 33%.

Mwaka 2017, mchango wa kilimo katika uzalishaji wa CO₂eq duniani kutoka shughuli zote za binadamu ulikuwa 20%, sawa na 11.1 Gt CO₂eq yr^-1. Hii ilijumuisha 6.1 Gt CO₂eq yr^-1 (11%) kutoka shughuli za kilimo cha mazao na ufugaji, na 5.0 Gt CO₂eq yr^-1 (9%) kutoka matumizi ya ardhi ya kilimo, hasa kutokana na ukataji wa misitu na kuharibika kwa ardhi oevu ya peat.

Mifumo ya kilimo na chakula ilichangia 29.7% ya 53.5 Gt za CO₂eq zilizotolewa mwaka 2022. Kilimo na mabadiliko yanayohusiana ya matumizi ya ardhi yalichangia 48% na 19% ya sehemu hii mtawalia, jumla ya 19.9% ya uzalishaji wa GHG duniani.

2% ya ardhi yote Duniani - yaani ardhi ya mazao, kati ya ardhi yote ya kilimo (37%) (2021).

inawakilisha 14% ya ardhi yote duniani isiyo na barafu (2014), ilhali [27] inaawakilisha 12% ya ardhi yote duniani isiyo na barafu (2008) - huenda imepitwa na wakati.

inataja kuwa mwaka 2007, 12% ya ardhi yote ukiondoa Greenland na Antaktika

Inafaa kutambua kwamba mashamba kadhaa ya wima na miradi ya kibiashara imeporomoka katika miaka ya karibuni, na haijulikani yale yanayotajwa hapa yatafanyaje katika miaka ijayo. Maoni yamebainisha sababu kuu za kushindwa huku, yakionyesha majaribio ya kupanuka haraka sana au kutumia na kuonyesha teknolojia za hali ya juu na za gharama kubwa kabla ya kuwa na uthabiti wa msingi wa uendeshaji na uwezo wa kiuchumi, kwa kuweka uvumbuzi mbele ya misingi ya kilimo na fedha.

Changamoto za kawaida zilikuwa mahitaji makubwa ya nishati, uchaguzi mdogo wa mazao, makadirio makubwa kupita kiasi ya mavuno, na mikakati ya biashara ambayo haikukuzwa vizuri. Mengi ya mashamba haya yalilenga ubora wa teknolojia kwa gharama ya urahisi, ufanisi, na kufaa kwa soko.

Hata hivyo, inasisitizwa kwamba kushindwa huku hakupaswi kutafsiriwa kama ushahidi dhidi ya uwezekano wa kilimo cha wima kwa ujumla. Badala yake, ni vikwazo vya hatua za mwanzo katika eneo linaloibuka. Kilimo cha wima bado ni nyenzo yenye ahadi ya kuongeza ustahimilivu wa tabianchi na usalama wa chakula, hasa katika mazingira ya mijini na maeneo yanayokabiliwa na vikwazo vya ardhi au maji. Mafunzo kutoka makosa ya awali yanatoa fursa ya kujifunza na maarifa muhimu ya kuongoza mbinu za vitendo zaidi na endelevu katika maendeleo ya baadaye.

Tazama Video Zaidi ‘Mafunzo ya kujifunza’ kwa maoni ya mfano.

Tafiti za hivi karibuni za kimataifa zinakadiria kuwa umbali wa chakula husababisha takriban 19% ya jumla ya uzalishaji wa hewa chafu wa mfumo wa chakula, au karibu Gt 3 za CO₂eq kwa mwaka ^[79]. Uzalishaji wa hewa chafu kutoka usafirishaji huwa mkubwa hasa kwa bidhaa zinazoharibika haraka, mara nyingi huagizwa kutoka nje, kama matunda na mboga, ambapo uzalishaji kutoka usafirishaji wa mizigo unaweza hata kuzidi ule wa uzalishaji.

Ingawa tafiti za awali zilizolenga Marekani ^[81] ziligundua kuwa usafirishaji huchangia 11% tu ya uzalishaji unaohusiana na chakula (huku uzalishaji mwingi ukitoka kwenye uzalishaji), tathmini mpya za kimataifa zinaonyesha kuwa biashara ya kimataifa ina nafasi kubwa kuliko ilivyoaminika awali, hasa katika nchi tajiri zinazotegemea sana uagizaji.

Hata hivyo, kubadili kabisa hadi mifumo ya chakula ya ndani pekee haiwezekani kila mahali: ni 11-28% tu ya watu duniani wanaoweza kutimiza mahitaji ya mazao fulani kwa kuyapata ndani ya eneo la km 100, huku zaidi ya robo wakitegemea chakula kinachopaswa kusafirishwa zaidi ya km 1,000 ^[80]. Hata hivyo, hii ni kiasi kikubwa cha uzalishaji wa hewa chafu kinachoweza kuepukwa. Ingawa biashara ya kimataifa inabaki muhimu kwa usalama wa chakula, hasa katika maeneo yasiyojitosheleza sana, kuongeza sehemu ya chakula kinachozalishwa ndani - kukikuza karibu na kinapoliwa, hasa katika nchi tajiri - kunaweza kuepusha mamia ya megatani za CO₂ na kufanya mifumo ya chakula iwe imara zaidi.

Makadirio ya msongamano na mara za kuvuna lettusi katika kilimo cha kawaida shambani yanatokana na miongozo ya kilimo (mapendekezo ya wastani ya nafasi shambani) kwa aina za kawaida za lettusi (leaf, butterhead na romaine):

Nafasi kati ya mistari kwa kawaida huwa inchi 40-80 kwa kila tuta, yenye mistari 2-6 ya mbegu, na kutoa nafasi ya wastani kati ya mistari ya takriban cm 37-50.

Nafasi ndani ya mstari hutofautiana kulingana na aina, kutoka cm 23-30 kwa vichwa vya ukubwa kamili hadi cm 13-15 kwa mioyo ya romaine. Mipangilio hii hutoa msongamano wa takriban mimea 6.9-9.7 kwa m² kwa aina za kawaida za lettusi na mimea 14-19.6 kwa m² kwa mioyo ya romaine.

Lettusi kwa kawaida huvunwa mara moja kila baada ya miezi 3.5-4, kutegemea hali ya hewa na aina, na hairuhusu kupangwa kwa tabaka au kupandwa tena mara kwa mara. Hata hivyo, uvunaji haufanani mwaka mzima - wakati mwingine huhitaji tu takriban miezi 2-2.5 kukua katika hali ya joto (siku 65-80 ikipandwa kiangazi, hadi siku 130 ikipandwa wakati wa baridi/mapema masika).

Tulichagua takriban mimea 9 kwa kila mita ya mraba kwa miezi 4 kama kigezo cha tahadhari, cha kati kwa mifumo ya kilimo cha kawaida. Kinyume chake, mifumo ya kilimo wima inaweza kufikia uzalishaji mkubwa zaidi kupitia upangaji wa tabaka wima (mf. ngazi 10 au zaidi) na mizunguko ya mazao ya haraka (mf. siku 18-30), na kuwezesha mavuno ya mimea 600+/m² katika kipindi kinacholingana cha miezi 4.

Kiwango hiki cha mavuno kwa ujumla kinaungwa mkono na takwimu nyingine zilizonukuliwa katika maandiko ya kisayansi ^[82-85] (madai zaidi ya sekta yanaweza kupatikana mtandaoni). Jin et al. (2022)^A waliripoti kwamba kila tabaka la lettusi inayolimwa wima lingeweza kutoa mavuno ya kila mwaka ya kg 700 kwa m² chini ya mipangilio bora ya mwanga (mamia kadhaa ya vichwa kwa m² kwa miezi michache, kutegemea mzunguko wa zao na ukubwa wa kichwa). Wakati huohuo, mbinu mpya iliyoelezwa na Ptak, Wasieńko & Makula (2024)^B ilifikia mavuno yaliyoripotiwa sawa na vichwa 597 kwa m³ katika mfumo wa shamba wima linalozunguka. Zaidi ya matumizi bora ya nafasi, mifano hii inaonyesha fursa za mashamba wima kuboresha zaidi mavuno kupitia ufanisi mkubwa wa kutumia mwanga. Mwanga wa kudumu ulionyeshwa kuchochea usanisinuru wa karibu-kudumu, huku ukiongeza mahitaji ya nishati na hatari za photoinhibition, msongo wa joto na kuvurugika kwa michakato ya circadian katika mimea^A. Kinyume chake, mipangilio ya mwanga/giza ya vyumba-vya-aina-nyingi huruhusu kila tabaka la zao kupata mwanga wa kutosha kila siku huku ikiokoa rasilimali na kupunguza gharama za uendeshaji na msongo kwa mimea na vifaa. Mbinu kama hizi zinaonyesha ahadi ya kupunguza mahitaji ya nishati huku zikihifadhi faida za mavuno za kilimo wima.

Ingawa ‘maendeleo ya kilimo yameboresha maisha ya binadamu’ - kwa kuwezesha ongezeko la watu, ziada ya chakula, na maendeleo ya teknolojia - ni muhimu kutambua athari pana za kiafya na kijamii za ustaarabu wa maisha ya kukaa mahali pamoja uliofuata. Hizi ni pamoja na kupungua kwa utofauti wa lishe ikilinganishwa na lishe za wawindaji-wakusanyaji, kuongezeka kwa maambukizi ya magonjwa kutokana na msongamano mkubwa wa watu na ukaribu na wanyama wa kufugwa, matabaka ya kijamii, na hatari kubwa zaidi ya migogoro iliyopangwa. Matokeo haya hayatokani na kilimo chenyewe, bali na miundo ya jamii iliyoibuka sambamba na makazi ya kudumu.