MỚI

Sản xuất

Bê Tông Xanh

Bê tông xanh có phải là giải pháp cho biến đổi khí hậu?

Bê tông xanh có thể giúp giảm một trong những nguồn phát thải carbon lớn nhất thế giới. Bê tông là vật liệu rắn được dùng nhiều nhất trên Trái Đất, nhưng sản xuất xi măng - thành phần chính của nó - tạo ra khoảng 8% lượng khí thải CO₂ toàn cầu. Vậy làm sao nhân loại vẫn xây dựng mà không làm khí hậu biến đổi? Từ bê tông tái chế và xử lý bằng carbon đến nhiên liệu sạch hơn, SCM và vật liệu hoạt hóa kiềm, chúng tôi sẽ cho thấy bê tông xanh có thể trở thành nền móng cho một tương lai sạch hơn thế nào.

Tải Hướng Dẫn

3,2tổng thể

Điểm số của giải pháp này

Tác động4 / 5Riêng việc sản xuất xi măng đã gây ra khoảng 8% lượng phát thải toàn cầu.
Tốc độ3 / 5Các hỗn hợp mới có thể được dùng khi các nhà máy sản xuất được nâng cấp.
Chi phí3 / 5Ban đầu đắt, nhưng khi sản xuất quy mô lớn thì ngang giá bê tông thường.
Độ trưởng thành3 / 5Xi măng pha trộn đã phổ biến, chất kết dính không xi măng vẫn còn ở giai đoạn đầu.
Thiên nhiên3 / 5Ít khai thác đá và chất thải hơn, dù bê tông vẫn ngốn nhiều tài nguyên.

Hướng dẫn

Đây là bản chép lời có minh họa của bộ phim. Hướng dẫn hiện chỉ có bằng tiếng Anh - ngôn ngữ của bạn sắp có.

Trắc nghiệm

Câu hỏi 1 trong tổng số 10

Nếu sản xuất bê tông là một quốc gia, nó sẽ đứng thứ mấy về lượng phát thải CO₂?

Điểm số 0 / 10

Lời thoại

Từ vòng đá, kim tự tháp, Vạn Lý Trường Thành, đến cả lâu đài cát, con người từ lâu đã mê xây dựng. Và dù có rất nhiều vật liệu để chọn, chẳng gì phổ biến hơn bê tông.

Nhờ những ưu điểm riêng, đây là vật liệu rắn được dùng nhiều nhất thế giới ^[1,2,3]. Thực tế, bê tông - cùng các vật liệu nhân tạo khác - giờ nặng hơn toàn bộ thực vật và động vật trên Trái Đất cộng lại ^[4,5,6].

Đáng tiếc là sản xuất bê tông thải ra các khí nhà kính có hại, chiếm 8% lượng phát thải carbon toàn cầu ^[7,8]. Nếu bê tông là một quốc gia, nó sẽ là kẻ gây ô nhiễm lớn thứ ba hành tinh ^[9,10].

Vậy nên, nếu con người muốn xây dựng một thế giới sạch hơn, họ sẽ cần các Giải pháp; và bê tông xanh chính là chìa khóa.

Những dạng bê tông sơ khai đã được dùng để làm sàn ở Trung Đông hơn 10.000 năm trước ^[11,12,13], nhưng những người thực sự làm chủ nó đầu tiên là người La Mã cổ đại, họ dùng nó để xây đền Pantheon, công trình đến nay vẫn có mái vòm bê tông không cốt thép lớn nhất thế giới ^[14,15,16].

Đáng tiếc, bí mật về bê tông đã bị thời gian vùi lấp ^[11-16]. Mãi đến năm 1824, thợ xây người Anh Joseph Aspdin mới tình cờ tìm lại cách làm xi măng, thành phần chủ chốt của bê tông, khi mày mò trong bếp nhà mình ^[12,17,18] và ông đã mở đường cho loại bê tông có thể sánh với bê tông La Mã cổ đại.

Ngày nay, con người sản xuất 30 tỷ tấn vật liệu này mỗi năm ^[19]. Số đó đủ để phủ nước Áo bằng một lớp bê tông dày 15 cm, mỗi năm! ^[20,21,22]. Và khi nhu cầu tăng lên, lượng phát thải cũng tăng theo. Nhưng chính xác thì bê tông tạo ra CO₂ bằng cách nào?

À, bê tông về cơ bản là đá nhân tạo. Giống như lâu đài cát, nó được làm từ cát, thêm sỏi và nước. Nhưng hãy cho thêm xi măng, thành phần kỳ diệu gắn mọi thứ lại với nhau ^[23-27] và hỗn hợp sẽ cứng như đá.

Đáng tiếc, xi măng cũng tạo ra gần như toàn bộ lượng phát thải ^[26-29]. Để hiểu vì sao, ta cần xem nó được làm ra thế nào.

Công thức đơn giản đáng ngạc nhiên, nhưng quy trình lại khá phức tạp:

Đầu tiên, lấy một lượng lớn đá vôi, thường được tạo thành từ vỏ và hóa thạch của sinh vật biển sống từ hàng triệu năm trước. Nó chứa canxi cần cho xi măng, cùng lượng carbon bị giữ lại ^[30-33].

Để lấy canxi, bạn nghiền nhỏ đá vôi rồi thêm một chút đất sét, và rắc thêm ít cát. Hỗn hợp này được làm nóng trước rồi đưa vào lò quay để trộn ở nhiệt độ bỏng tay 1.450 °C cho đến khi đá vôi cháy. Quá trình này tạo ra vật liệu giàu canxi gọi là clinker ^{[23-27,34-37]}.

Nhưng đốt những sinh vật biển đã hóa thạch sẽ giải phóng rất nhiều CO₂, và vì nhiên liệu hóa thạch cũng bị đốt để tạo nhiệt, lượng CO₂ còn nhiều hơn nữa ^[38-42].

Bạn vẫn theo kịp chứ? Chúng ta đang ở đây!

Tiếp theo, trộn clinker với thạch cao và các chất phụ gia khác, rồi nghiền chúng cùng nhau trong máy nghiền để tạo bột xi măng ^[34,35].

Việc còn lại chỉ là trộn xi măng với nước, cát, sỏi và các cốt liệu khác ^[23-27] và xong! Bạn đã làm ra bê tông!

Cùng cả một đống ô nhiễm. Và như bạn thấy, phần lớn phát thải đến từ việc sản xuất xi măng, trong đó phần lớn nhất do đốt toàn bộ số đá vôi đó tạo ra! ^[38-43]

Thực tế, cứ 1.000 kilôgam xi măng trong hỗn hợp sẽ tạo ra 900 kilôgam CO₂ ^[43,44,45].

Vậy con người có thể giảm phát thải từ loại đá giả yêu thích của mình bằng cách nào? À, có vài Giải pháp khả thi ^[43-50].

Giải pháp dễ nhất trong ngắn hạn là đơn giản dùng bê tông hiệu quả hơn ^[43-48,50]. Hiện tại, hầu hết công trình được xây bằng nhiều bê tông hơn mức thực sự cần, nên nhiều kiến trúc sư đang tối ưu thiết kế để dùng ít bê tông hơn, giảm nhu cầu và giảm phát thải.

Hiệu quả cũng được cải thiện bằng cách nghiền bê tông cũ rồi tái sử dụng trong các hỗn hợp bê tông mới ^[51,52,53], và những công nghệ mới thú vị như tái chế bằng điện cũng đang được thử nghiệm ^[54]. Công nghệ này dùng điện tái tạo trong lò hồ quang điện để tái chế cả bê tông lẫn thép cùng lúc, giảm phát thải từ sản xuất thép và đồng thời tạo ra xi măng. Hay hơn nữa, về lý thuyết loại xi măng này có phát thải carbon bằng không ^[54].

Dù đây là một bước tiến lớn, nhu cầu bê tông của con người quá khổng lồ nên bê tông tái chế sẽ không bao giờ đáp ứng đủ.

Chiến lược tiếp theo là thay thế nhiên liệu hóa thạch cần cho sản xuất. Máy nghiền có thể chạy bằng điện tái tạo sạch từ gió và mặt trời ^[55,56]. Nhưng rất khó chỉ dùng điện để đạt nhiệt độ nóng hổi của lò nung, nên có thể dùng nhiên liệu thay thế như hydro xanh ^[57-61] hoặc sinh khối bền vững ^[61-64]. Bằng cách loại bỏ nhu cầu dùng nhiên liệu hóa thạch như than đá, các nhiên liệu thay thế này có thể giảm đáng kể phát thải CO₂ ^[50].

Nhưng đáng tiếc là có vài vấn đề…

Sinh khối chủ yếu có từ gỗ và phải chặt cây để lấy, nên rất khó sản xuất theo cách bền vững ^[65,66,67]. Và dù hydro xanh đầy hứa hẹn, để sản xuất đủ thì cần mở rộng khổng lồ nguồn điện tái tạo dùng để tạo ra nó ^[68,69,70].

Vì thế, hiện giờ các Giải pháp này vẫn còn rất xa mới tạo được tác động đáng kể. Và kể cả khi những nhiên liệu này vận hành lò nung, bạn vẫn phải đốt đá vôi, thứ gây ra hơn một nửa lượng phát thải từ sản xuất xi măng ^[38-43].

Rõ ràng con người vẫn cần những cách khác.

Thu giữ carbon thường được tung hô là đáp án ^[71-78]. Dùng để bắt CO₂ ngay khi nó được thải ra và lưu trữ dưới lòng đất, công nghệ này có thể giảm phát thải, nhưng không thể bắt hết ^[50,79,80]. Tệ hơn, việc thu giữ, vận chuyển và lưu trữ toàn bộ lượng carbon đó rất khó và cực kỳ đắt đỏ, lại không phải lúc nào cũng hiệu quả! ^{[43,77,78,81]}

Nhưng nếu một phần CO₂ đó có thể được dùng ngay trong quá trình sản xuất bê tông thì sao?

Đến lượt Carbon Curing:

Phương pháp phổ biến này bơm một phần CO₂ đã thu giữ trở lại bê tông trong lúc trộn, nơi nó được gắn vào về mặt hóa học, có thể làm bê tông chắc hơn và giảm chi phí ^[82-91]. Đây là Giải pháp gọn gàng nhưng chỉ xử lý được một phần nhỏ phát thải từ sản xuất xi măng ^[92].

Vậy để thực sự có bê tông xanh, con người đang thay đổi công thức, và một trong những cách tốt nhất là thêm các thành phần gọi là SCM để thay thế một phần xi măng gây ô nhiễm ^{[45-49,93-97]}.

Chúng được làm từ các vật liệu bột mịn như tro bay từ nhà máy than hoặc xỉ từ ngành thép. Vì cả hai đều là chất thải, cách này cũng giúp làm sạch môi trường, và vì SCM giảm lượng xi măng cần dùng, chúng có thể giảm phát thải từ 15 đến 40% ^[48,97]. Hay hơn nữa, chúng còn tăng độ bền và tuổi thọ của bê tông ^[98,99,100].

Đáng tiếc, riêng chúng không thể thay thế hoàn toàn xi măng, nhưng có một Giải pháp… một dung dịch kiềm!

Nếu lấy những chất như phế phẩm công nghiệp dùng làm SCM rồi trộn với dung dịch kiềm, bạn có thể tạo ra chất kết dính thay thế hoàn toàn xi măng ^[101-104]. Và vì không cần khai thác, nghiền, xay hay đốt nguyên liệu để làm xi măng thông thường, loại bê tông tạo ra có thể giảm phát thải đến 90% ^[49,104-107].

Nó được gọi là bê tông hoạt hóa kiềm, và dù vẫn chưa được triển khai ở quy mô lớn ^{[108,109,110]}, nó đã được dùng trên khắp thế giới ^[111-123].

Con người yêu xây dựng hơn bao giờ hết, cứ 3 ngày lại xây thêm một diện tích bằng Manhattan, nhưng liệu họ có thể làm vậy mà không làm nóng hành tinh? ^[124]

À, có chứ!

Bằng cách đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, triển khai mọi Giải pháp sẵn có, và mở rộng sản xuất điện tái tạo để hỗ trợ chúng, nhân loại cuối cùng có thể hoàn thiện công thức bê tông xanh và xây dựng tương lai không carbon!

Cố vấn Chuyên gia

2

Xin cảm ơn

Prof. Susan Bernal

Đại học Leeds

Trường Kỹ thuật Xây dựng

Caitlin Swalec

Giám sát Năng lượng Toàn cầu

Giám đốc Chương trình: Công nghiệp nặng

Video Khác

11 liên kết

Những tài liệu này không liên kết với chúng tôi. Mọi nội dung được liên kết ở đây đều bằng tiếng Anh.

Tổng quan & Tác động khí hậu

Xi măng & bê tông ít carbon

Bê tông kiềm hoạt hóa & geopolymer

Tái chế & Bê tông tuần hoàn

Tái sử dụng bê tông: Các thành phố Thụy Sĩ đang sống xanh hơn thế nào | Focus on EuropeDW News

Đọc Thêm

40 liên kết

Những tài liệu này không liên kết với chúng tôi. Mọi nội dung được liên kết ở đây đều bằng tiếng Anh.

Tổng quan

Vấn Đề Nan Giải Của Bê Tông - Chemistry World (In Print)
Vấn đề carbon của bê tông | Chuyên đề - Chemistry World
Biến đổi khí hậu: Nguồn phát thải CO₂ khổng lồ mà có thể bạn chưa biết - BBC News
Bê tông cần giảm dấu chân carbon khổng lồ của mình - Nature
Đặt nền móng cho ngành xi măng không carbon - McKinsey
Tương Lai Của Bê Tông - Global Cement and Concrete Association

Quy mô bê tông

Có bao nhiêu khối lượng do con người tạo ra trên Trái Đất? - World Economic Forum
Trái Đất sắp có nhiều bê tông hơn sinh khối - Heatmap News
Quy Mô Của Bê Tông

Lịch sử

Bê tông La Mã - Công nghệ kỹ thuật cổ đại - UW–Madison
Giải mã bí ẩn: Vì sao bê tông La Mã bền đến vậy? | MIT News - Massachusetts Institute of Technology (alternative press releases: The Past; Open Access Government)
Nước biển giúp bê tông La Mã cổ đại bền hơn như thế nào - UNews

Sản xuất & Phát thải

Cách Sản Xuất Xi Măng - Portland Cement Association
BÊ TÔNG - Carbon Smart Materials Palette
Vì sao khí thải từ xi măng lại quan trọng với biến đổi khí hậu - Carbon Brief
Ngành Xi Măng & Khí Thải - Cement
Quy Trình Sản Xuất Xi Măng - Thermo Fisher

Giảm khí thải từ bê tông

Tái chế

Phương pháp tái chế xi măng có thể giúp giải quyết một trong những thách thức khí hậu lớn nhất thế giới - Department of Engineering (press release in BBC News)
Bê Tông Có Tái Chế Được Không? - Sika
Tái chế phế thải bê tông vì nền kinh tế tuần hoàn - Waste Managed

Nhiên liệu tái tạo

Thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon

Thu giữ carbon trong ngành xi măng: giảm phát thải - Verde AgriTech
Với công nghệ thu giữ carbon, một ngày nào đó bê tông có thể trở thành bể hấp thụ carbon - NRDC
Những đổi mới ít carbon trong sản xuất xi măng và bê tông - CarbonCure Technologies
Biến bê tông từ vấn đề carbon thành giải pháp carbon - Engineering Update

SCMs

Vật Liệu Xi Măng Bổ Sung - NAHB
SCM: Lợi ích cho môi trường và chất lượng - International Cement Review
Con đường đến bê tông phát thải carbon ròng bằng 0 - BRANZ

Bê tông kích hoạt kiềm (Geopolymer)

Vật Liệu Kích Hoạt Kiềm - Global Cement & Concrete Association

Tổng quan mở rộng

Nghiên cứu: Nghĩ lại về xi măng | Công nghệ sạch - Beyond Zero Emissions – Australia
Ba công nghệ giúp giảm biến đổi khí hậu - Gigaton

Tài liệu tham khảo

136 liên kết

Mọi nội dung được liên kết ở đây đều bằng tiếng Anh.

Ghi chú tham khảo

7

4,5,6

Vật liệu nhân tạo toàn cầu vượt quá sinh khối sống

So sánh được đăng trên Nature ^[4] dựa trên khối lượng khô, không phải trọng lượng ướt. Ước tính sinh khối không tính hàm lượng nước, vốn đáng kể ở các sinh vật sống.

Vật liệu do con người tạo ra là tổng khối lượng khô tích lũy của các vật liệu nhân tạo vô tri (ví dụ, bê tông, cốt liệu, kim loại, nhựa v.v.). Kết quả cho thấy tổng khối lượng khô do con người tạo ra đã vượt tổng sinh khối khô toàn cầu vào khoảng năm 2020.

20,21,22

Sản xuất bê tông hàng năm và so sánh với diện tích Áo

Một mét khối bê tông nặng trung bình 2,4 tấn ^[20]. Vì vậy 30 tỷ tấn = 12,5 tỷ mét khối. Giá trị này được xác nhận bởi [21].

Đổi sang kilômét khối, 12,5 tỷ mét khối tương đương 12,5 km³.

Diện tích Áo là 83.879 km² ^[22].

Để tìm độ dày của bê tông, lấy thể tích chia cho diện tích bề mặt: 12,5 km³ / 83.879 km² = 0,0001490242 km.

0,0001490242 km = 14,90242 cm = 5,8671 in

23,38-42

Quá trình nung vôi trong sản xuất xi măng

Trong kịch bản, “đốt đá vôi” được dùng như một cách nói ngắn gọn, không chính thức. Nói chính xác thì bản thân đá vôi không bị đốt cháy qua quá trình cháy. Khi được nung nóng, canxi cacbonat trải qua quá trình canxi hóa: một phản ứng hóa học do nhiệt, còn gọi là phân hủy nhiệt, tách nó thành canxi oxit, hay vôi, và carbon dioxide:

CaCO₃ + nhiệt → CaO + CO₂

Quá trình canxi hóa phần lớn diễn ra trước khi vật liệu đạt nhiệt độ đỉnh trong lò khoảng 1.450 °C. Ở nhiệt độ cao hơn, lượng vôi tạo thành phản ứng với silica và các vật liệu khác để tạo thành clinker.

CO₂ giải phóng qua quá trình canxi hóa đến từ chính đá vôi, nên khác với CO₂ tạo ra khi đốt nhiên liệu hóa thạch để làm nóng lò. Thay các nhiên liệu đó bằng nguồn nhiệt ít carbon có thể giảm khí thải do đốt trong lò, nhưng tự nó không loại bỏ khí thải từ quá trình canxi hóa ^{[23,27,38,40,42]}.

82-91

Làm rõ: Curing carbon, carbon hóa, khoáng hóa và nhúng carbon

‘Dưỡng hộ bằng carbon’ là phương pháp trong đó CO₂ thu giữ được bơm vào bê tông tươi khi trộn hoặc dưỡng hộ, rồi phản ứng với các hợp chất canxi trong xi măng để tạo thành các muối cacbonat ổn định. Cách này có thể cải thiện đôi chút độ bền, đồng thời lưu giữ vĩnh viễn một lượng nhỏ CO₂ trong cấu trúc vật liệu. Tuy vậy, dưỡng hộ bằng carbon chỉ là một dạng sử dụng carbon trong bê tông.

Ngược lại, ‘cacbonat hóa’ là phản ứng của CO₂ với các hợp chất gốc xi măng đã đông cứng và hydrat hóa, như bê tông, theo thời gian. Cacbonat hóa tự nhiên diễn ra chậm trong suốt vòng đời của một công trình bê tông, giúp nó dần hấp thụ CO₂ từ môi trường xung quanh. Các quy trình cacbonat hóa tăng tốc (đôi khi gọi là dưỡng hộ khoáng hóa) cho bê tông hoặc cốt liệu tái chế tiếp xúc với dòng CO₂ đậm đặc để chủ động tăng lượng CO₂ hấp thụ. Các quy trình này có liên quan về mặt hóa học nhưng khác biệt về vận hành so với công nghệ dưỡng hộ bằng carbon trong lúc trộn.

Ngoài các cách dựa trên dưỡng hộ, việc đưa carbon vào vật liệu còn có thể thực hiện bằng những chiến lược khác hẳn. Một hướng là thêm các vật liệu chứa carbon có nguồn gốc sinh học (như than sinh học) vào hỗn hợp bê tông ^A,B. Vật liệu composite bê tông-than sinh học có thể lưu giữ carbon sinh học tự nhiên ở dạng vật lý, đồng thời có thể tăng độ bền và khả năng điều hòa độ ẩm. Các cách này khác với cacbonat hóa vì chúng đưa carbon vào ở dạng rắn thay vì bơm hoặc khoáng hóa CO₂ dạng khí.

Một hướng mở rộng khác là phát triển composite xi măng sinh học, hoặc thay một phần cốt liệu khoáng bằng sợi tái tạo hay vật liệu có nguồn gốc thực vật ^C-I. Ở đầu xa nhất của phổ này, một số hệ xây dựng thay thế hoàn toàn bê tông thông thường bằng composite sinh học hoặc lai, được thiết kế cho các ứng dụng kết cấu hoặc bán kết cấu ^E-I. Những cách này khác với dưỡng hộ bằng carbon, vì chúng giảm hoặc thay thế đầu vào xi măng khoáng thay vì xử lý CO₂ đã phát thải.

Tóm lại, dưỡng hộ bằng carbon là một con đường sử dụng carbon cụ thể trong một bức tranh chiến lược rộng hơn. Công nghệ cacbonat hóa/khoáng hóa, bổ sung than sinh học, composite sinh học và các hệ xây dựng sinh học thay thế là những cách tiếp cận khác nhau về kỹ thuật, nhằm lưu giữ carbon, giảm nhu cầu xi măng hoặc thay thế hoàn toàn chất kết dính khoáng.

92

Độ bền của bê tông được xử lý carbon

Các nghiên cứu cho kết quả trái chiều. Tùy vào loại hỗn hợp bê tông và quy trình được dùng, việc dưỡng hộ hoặc trộn bằng CO₂ có thể làm bê tông chắc hơn, ít ảnh hưởng, hoặc làm giảm độ chắc [82-92]. Lợi ích cho khí hậu của nó cũng không tự đến. Nó phụ thuộc vào các yếu tố như năng lượng cần để thu giữ, vận chuyển và dưỡng hộ bằng CO₂, lượng CO₂ vẫn được lưu trữ, liệu quy trình có làm bê tông chắc hơn hay yếu đi, và vì thế có cần thêm xi măng hay không. [92] nhận thấy cường độ chịu nén thấp hơn trong 31 trên 99 bộ dữ liệu thí nghiệm được đánh giá. Khi cần thêm xi măng để đạt độ chắc tương đương, lượng phát thải tạo ra có thể bù trừ hoặc vượt quá lợi ích từ CO₂ được lưu trữ. Nhìn chung, nghiên cứu nhận thấy phát thải ròng tăng trong nhiều trường hợp thí nghiệm đã công bố mà họ đánh giá.

111-123

Sử dụng bê tông kiềm hoạt hóa toàn cầu

Sau đây là một số ví dụ về nơi bê tông hoạt hóa kiềm (AAC) đã được sử dụng trên khắp thế giới:

[111] Úc
[112] Mỹ
[113] Ấn Độ
[114] Vương quốc Anh
[115] Trung Quốc
[116] Hà Lan
[117] Đức
[118] Malaysia
[119] Brazil
[120] Ý
[121] Hàn Quốc
[122] Singapore
[123] Nhật Bản, Ukraine, Phần Lan, Nga và Ireland là vài ví dụ từ nguồn này

Các tài liệu tham khảo đề cập đến cả bê tông hoạt hóa kiềm lẫn bê tông geopolymer. Trong tài liệu khoa học vật liệu, vật liệu hoạt hóa kiềm (AAM) thường được xem là nhóm rộng hơn, còn geopolymer được định nghĩa là một nhóm nhỏ cụ thể trong họ này. Theo cách phân loại phổ biến này, AAM là các chất kết dính được tạo ra bằng cách hoạt hóa các tiền chất ‘aluminosilicate’ (ví dụ: tro bay, xỉ và các SCM khác) bằng dung dịch kiềm. Nhóm bao quát này gồm nhiều hệ có thành phần hóa học và sản phẩm phản ứng khác nhau.

Trong cách phân loại rộng đó, geopolymer thường được mô tả là chất kết dính aluminosilicate ít canxi, tạo thành cấu trúc ba chiều. Theo cách nhìn này, mọi geopolymer đều có thể được xem là vật liệu hoạt hóa kiềm, nhưng không phải mọi vật liệu hoạt hóa kiềm đều là geopolymer. Cách hiểu này được áp dụng rộng rãi trong các tạp chí phản biện khoa học và bởi các nhà nghiên cứu hàng đầu, theo đó AAM là thuật ngữ kỹ thuật bao quát, còn ‘geopolymer’ chỉ một nhóm nhỏ riêng về thành phần và cấu trúc.

Tuy vậy, một trường phái khác cho rằng geopolymer là một nhóm vật liệu riêng biệt, được xác định bởi cơ chế trùng hợp cụ thể. Theo cách hiểu này, không phải mọi hệ hoạt hóa kiềm đều được tính là geopolymer, nhất là các hệ giàu canxi có sản phẩm phản ứng khác về cấu trúc. Góc nhìn này không đồng tình với việc dùng AAM làm thuật ngữ bao quát chính, mà xem ‘geopolymer’ là nhóm chính xác hơn về mặt hóa học.

Vì vậy, thuật ngữ có thể khác nhau tùy theo tổ chức của tác giả, truyền thống nghiên cứu hoặc bối cảnh thể chế. Trong phần lớn tài liệu học thuật và kỹ thuật hiện nay, cách phân loại AAM-là-nhóm-bao-quát chiếm ưu thế, nhất là trong các nghiên cứu so sánh tác động môi trường với xi măng Portland thông thường. Dù vậy, các ấn phẩm mới vẫn giữ sự phân biệt rõ ràng hơn giữa các thuật ngữ này.

124

Diện tích Manhattan được xây dựng mỗi 3 ngày

[124] cho thấy diện tích đô thị toàn cầu tăng thêm 9.687 km² mỗi năm từ năm 1985 đến 2015. Con số này tương đương (9.687/365 =) 26,539 km² mỗi ngày.

Diện tích Manhattan là 59,1 km^{2 J}.

59,1/26,539 = 2,2 ngày.

J Tổng quan về Thành phố New York | NYMTC

Bạn có phải là nhà tài trợ, nhà khoa học, nhà giáo dục hay nhà hoạch định chính sách?

Muốn ủng hộ hoặc hợp tác cùng Earth 2050? Liên hệ với chúng tôi nhé.

info@earth2050.com